maandag 7 mei 2018

Indisch DNA

Een vraag die mij bezighoudt is in hoeverre mijn Indische DNA is terug te vinden, in het bijzonder het Aziatische element.

LivingDNA gaf mij 4,2% Zuid-Oost-Aziatisch.
FTDNA gaf mij ca. 4% Zuid-Oost-Aziatisch alsmede <1% dat als India kan worden opgevat.

Als ik mijn voorouders erbij pak tot zo'n 10 generaties terug, en het Aziatische aandeel bereken, dan kom ik uit op ca. 5% tot 5,5%.
Hierbij is het grootste deel, ca. 4,5% afkomstig van mijn betovergrootvader Lodewijk Ferdinand Mallien, die zelf ca. 70% Aziatisch moet zijn. Het is niet geheel duidelijk van welke aard zijn Aziatische voorouders zijn, omdat in de eerste plaats de namen van zijn beide grootmoeders niet bekend zijn. Zijn vader George Johannes Mallien is geboren te Bandjermasin (Borneo) op 18 februari 1852, een datum die ik pas gisteren aantrof, merkwaardig genoeg in een inschrijving in het bevolkingsregister van Rotterdam uit 1891 (hierover later vermoedelijk meer). Waarschijnlijk is hij de zoon van Johannes Ferdinand Mallien en de Bandjarese vrouw Baieah, die bekend zijn als de ouders van (o.a.) Albertine Francina Mallien (geb. te Bandjermasin op 16 januari 1847). Johannes Ferdinand was zelf de "geadopteerde" zoon van de Duitser Johan Georg Victor Mallien en de eveneens Bandjarese vrouw Sylvia van Bandjermasin. Ik neem aan dat hij de natuurlijke zoon is van Johan Georg Victor, want hij is door hem met vier andere kinderen van Sylvia geadopteerd nadat zij gestorven is, en allen zijn geboren nádat Johan Georg Victor in Indië aankwam. Dit maakt George Johannes Mallien 25% Europees en 75% "Bandjarees".

L.F. Mallien (1879-1966) en zijn vrouw
jkvr. F.A.H.H. Leyssius (1896-1985),
(detail uit een foto begin jaren '30, in eigen bezit)

De moeder van Lodewijk Ferdinand was Caroline Dumas, afkomstig uit een familie die al langere
tijd op Java leefde. De naam van haar moeder is onbekend, maar het is waarschijnlijk dat zij uit de omgeving van Pati kwam. De kans is het grootst dat zij Javaans was (hoewel er ook andere etnische groepen aanwezig waren). Van vaderskant heeft zij in ieder geval minstens ca. 15,6% Javaans bloed, geërfd van haar overgrootmoeder Tjielik (de vrouw van Gerrit Endeman) en haar waarschijnlijke bet-betovergrootmoeder Wagsah (de vrouw van Johannes Meijer), vermoedelijk de moeder van Anna Maria Dorothea Meijer (gehuwd met Pierre Dumas). Onder de aanname dat haar andere voorouders Europees zijn, maakt dit Caroline Dumas 35,4% Europees, 15,6% Javaans en 50% verm. Javaans.
Opa Mallien (Lodewijk Ferdinand), is dus ca. 30% Europees, ca. 37,5% Bandjarees en ca. 32,5% Javaans en verm. Javaans.


L.W.E. Slaterus (1873-1945)
(foto in eigen bezit)
De overige ca. 1% moet afkomstig zijn van Oma Leyssius, de echtgenote van Lodewijk Ferdinand Mallien. Zij had via haar grootmoeder Henriette Theodora Wilhelmina de Jongh vermoedelijk al wat Aziatisch bloed (o.a. van de familie De Saram uit Ceylon), maar haar Aziatische bloed lijkt met name te wijten aan haar moeder Leontine Eleonore Wilhelmine Slaterus, die het weer van haar moeder Mary Anne Pike gekregen moet hebben.

Mary Anne Pike was in 1844 geboren op het schip van haar Brits-Indische vader Michael Lawrence Pike en de inlandse gedoopte vrouw Sophia, toen zij langs het eiland Singkep voeren. Michael Lawrence was zelf geboren in Fort St. George, in het huidige Madras/Chennai, als zoon van een Engelsman en een vrouw uit de Nederlandstalige gemeenschap aan de Coromandelkust, die zelf vermoedelijk reeds Indiaas bloed had (zie hier). Een belangrijke vraag is nu wie de inlandse vrouw Sophia was. Had hij haar reeds ontmoet toen hij nog in India woonde en hebben we dus te maken met vrouw afkomstig uit India, of ontmoette hij haar nadat hij zich in Padang op Sumatra had gevestigd en is zij eerder Sumatraans?

M.A. Slaterus-Pike (1844-1916)
detail van een familiefoto
(H. Slaterus, Ch. van Vuure)
Eerlijk gezegd is dit een vraag die niet zo eenvoudig is om te stellen, want zowel aan de Coromandel-kust als in Nederlands-Indië woonden meerdere etniciteiten, zeker wat de christelijke groepen betrof (denk o.a. aan de Mardijkers). Om in ieder geval een deel van het raadsel op te lossen, heb ik mijn eigen grootmoeder gevraagd om ook een DNA-test te doen, hetgeen zij wel interessant vond.

FTDNA gaf haar de volgende percentages wat Azië betrof:
15% Zuid-Oost-Aziatisch, met nog ca. 2% Oceanisch en andere groepen die als Zuid-Oost-Aziatisch kunnen worden opgevat, dus 17% in totaal. Hiernaast kreeg zij 5% Zuid-India.

Nu, deze percentages zijn zeer interessant, maar we mogen ze nog niet letterlijk nemen; allereerst moeten we ze nader analyseren. Interpretatie van de K36 calculator op gedmatch door een bekende die een grote dataset met losse bevolkingen heeft, gaf het volgende beeld: als 17/18% opgevat wordt als Javaans, dan moet er ook nog 5% Zuid-Aziatisch aanwezig zijn (althans, volgens het algoritme). Er lijkt dus inderdaad sprake van zowel Indonesisch als Indiaas bloed.

Haar 17% Zuid-Oost-Aziatisch zou precies geërfd kunnen zijn van haar grootvader Mallien; het komt overeen met de ca. 70% die bij hem verwacht wordt.
We kunnen er niet zeker van zijn dat hij géén voorvaders heeft die etnisch uit India komen. Het is echter meest waarschijnlijk dat hij van Javanen en Bandjarezen (onderdeel van de "Maleiers") afstamt. We zouden hier echter ook rekening moeten houden met mogelijke (pre-)historische banden van Indonesië met Zuid-Azië: in het bijzonder bij de Batakkers van Sumatra zou ca. 5% van het DNA uit Zuid-Azië komen. Op Java en Borneo ligt dit percentage bij de "inheemse" bevolking echter lager. (Zie o.a. deze figuur).

Bij die aanname is het meest aannemelijk dat de 5% Zuid-India van Oma Leyssius komt. Een klein gedeelte (ca. 0,5%) kan komen van de Ceylonese Elizabeth de Saram. Wanneer we hiervan uitgaan moet de overige 4,5% afkomstig zijn van Mary Anne Pike, die in dat geval zelf zo'n 70% etnisch Indiaas moet zijn geweest. Was haar moeder Sophia dan toch afkomstig uit India? Het lijkt er wel op, en als zij niet uit India afkomstig is, dan in ieder geval uit een etnisch Indiase familie elders in Brits- of Nederlands-Indië.

De mitochondrische lijn

Een (wat ouder) kaartje van haplogroep M3,
waartoe M3c1b behoort.
Om toch meer zekerheid te krijgen dat de waarheid niet heel anders ligt, bijvoorbeeld dat Sophia een Javaanse vrouw is of dat het Indiase element van de onbekende moeder van Carolina Dumas afkomstig is, is er nog een test beschikbaar: de mt-DNA test. Mijn grootmoeder heeft het geluk in directe vrouwelijke lijn af te stammen van Sophia. Uit de mt-DNA full sequence test blijkt dat zij behoort tot de haplogroep M3c1b. Zij heeft op dit moment slechts twee verre matches, met namen die ik zou scharen onder India of Pakistan. M3c1b was in 2009 nog bekend als M54b, een tak van M54. Uit een onderzoek in die tijd naar de structuur van haplogroep M door o.a. Rao, bleek toen dat deze specifieke groep met name voorkwam onder de Jenu Kuruba (Kurumba), een Hindoeïstische caste in Karnataka in het zuidwesten van India, en daarbuiten eigenlijk niet zo frequent. De moederlijn van Sophia is dus zeer waarschijnlijk afkomstig uit India. Of zijzelf Indiaas is, kan ik niet met zekerheid zeggen, maar de combinatie van haar moederlijn en de hoeveelheid Zuid-Indiaas bloed in mijn grootmoeder geven mij wel het vermoeden dat dit wel het geval is.
Mochten andere afstammelingen van Mary Anne Pike een DNA-test doen, dan ben ik benieuwd of hier ook Zuid-Aziatisch bloed in te vinden is, of misschien toch Zuid-Oost-Aziatisch. Op die manier zouden we meer kunnen zeggen of mijn hypothese een kern van waarheid bevat of toch niet.

In ieder geval kan ik concluderen dat mijn grootmoeder mij aanzienlijk heeft geholpen bij mijn zoektocht, en dat in ieder geval haar moederlijn, en dus die van Mary Anne Pike en al haar afstammelingen in directe vrouwelijke lijn, afkomstig is uit India.



Geen opmerkingen:

Een reactie posten