dinsdag 13 juni 2017

DNA-test: Living DNA

Ik heb bij de Britse onderneming Living DNA een genetische test gedaan. Zij zijn een jonge onderneming met voornamelijk een specialisatie in Brits DNA. Evenals bedrijven als 23andMe, FTDNA, etc., onderzoeken zij het DNA om iemands afkomst te bepalen.
Hoewel gebruik van DNA binnen de Britse en vooral binnen de Amerikaanse genealogie toch al bijna tien jaar vrij gebruikelijk is, komt het op ons continent nog maar weinig voor. Omdat ik mij toch aanzienlijk had ingelezen in de geschiedenis van de Europese bevolkingsstructuur, waarin de genetica, in het bijzonder die uit prehistorische vondsten, een grote rol speelt, vond ik het wel tijd worden mijzelf te onderwerpen aan een dergelijk onderzoek.

Living DNA test de directe paternale lijn (Y-DNA), de directe maternale lijn (mt-DNA) en tevens het autosomale DNA (alle niet-geslachtelijke chromosomen). Voor het Y-DNA en mt-DNA (mitochondrische DNA) krijgt men een haplogroep toegewezen: de tak waartoe men behoort. Vanuit al het verkregen DNA wordt de afkomst van iemand bepaald. Living DNA kent 80 regio’s op de wereld waaronder zij iemands DNA thuisbrengen.


De uitslag

NB: vermoedelijk komt er zeer binnenkort een verbetering aan

Verspreiding van Y-haplogroep R-U152 (ook S28).
(bron: www.eupedia.com)
Het duurde best een tijd voor ik mijn bestelling had ontvangen, en nadat zij mijn wangstaafjes weer terug hadden gekregen; het dient namelijk wel verscheept te worden. Echter, één maand eerder dan dat ik verwacht had, kreeg ik de uitslag binnen. Omdat ik nog niet eerder een dergelijke test ondergaan had, was ik heel benieuwd.
Mijn paternale lijn, en dus die van alle mannen uit onze familie Van der Heijden, (indien iedere zoon netjes van zijn officiële vader is), blijkt te behoren tot R-U152, één van de West-Europese takken van de haplogroep R1b, die zich ca. 2500 v.Chr. razendsnel over West-Europa verspreid heeft, nadat de Klokbekercultuur en de Touwbekercultuur met elkaar in aanraking waren gekomen. De oorsprong van U152 ligt waarschijnlijk bij de westelijke stammen der Indo-Europeanen in Oost-Europa. U152 komt voor bij zo’n 5% van de Nederlandse mannen; in Brabant behoort nog zo’n 6% ertoe, maar richting het noorden neemt hun aantal af tot ongeveer 1% in Friesland. De huidige verspreiding en de leeftijd van deze groep suggereren dat deze haplogroep vooral verspreid is door de Continentale Kelten (Hallstatt-cultuur en de La Tène-cultuur) en door Italische volkeren, zoals de Romeinen. Ik acht de kans aanzienlijk dat mijn paternale lijn uit Zuid-Nederland afkomstig is. Aangezien ik de sub-haplogroep momenteel niet weet, is het nog niet mogelijk te zeggen of ik behoor tot een Keltische, een Romeinse, of wellicht een Germaans geworden Keltische lijn, of tot een tak die zich heeft afgesplitst vóór het ontstaan van deze taalfamilies. Latere aanvullingen kunnen hier meer licht op werpen.


Verspreiding van mt-DNA haplogroep W (alle takken).
(bron: www.eupedia.com)
Mijn maternale lijn, het mt-DNA dat ik van mijn moeder, en zij van haar moeder etc., heeft meegekregen, blijkt tot haplogroep W5 te behoren. Op de website van Living DNA volgt een heel verhaal over de Indus-beschaving, echter, dit verhaal past beter bij groepen W1 en W3. Op de website http://www.thecid.com/ is van alles te vinden over geheel haplogroep W, waartoe slechts 3% van de Nederlanders behoort. Deze groep is een vroege afsplitsing uit macro-haplogroep N die vermoedelijk zo’n 17.000 jaar geleden ontstond in Noordwest-India of Noord-Pakistan. W5 is zo’n 14.000 tot 10.000 jaar geleden ontstaan op de Centraal-Aziatische steppe, vermoedelijk nabij het Aralmeer. Het is in die tijd terecht gekomen bij de jager-verzamelaars die daar op de steppe leefden. De huidige verspreiding en ouderdom van de takken die uit W5 voortkomen, doet vermoeden dat deze haplogroep pas vanaf de verspreiding van het Indo-Europees via Indo-Europese vrouwen de steppe heeft verlaten, en zich met de Touwbekercultuur heeft verspreid over de Noord-Europese laagvlakte, vanaf 2900 v.Chr. W5 kan Nederland dus al bereikt hebben in die tijd. Gezien dat in deze groep naast Nederlanders, ook Duitsers, Denen en Britten te vinden zijn, doet vermoeden dat deze groep ook later door Germaanse vrouwen verspreid kan zijn. W5 is inderdaad gevonden in prehistorische vondsten uit de late Klokbekercultuur, maar ook in een oudere Hongaarse landbouwer uit de Starčevo-cultuur (ca. 5500 v.Chr.), die wellicht in maternale lijn van Oost-Europese jager-verzamelaars afstamt. Mijn verste maternale voormoeder is Trijntje Willems, geboren te Moordrecht rond 1630.

In onderstaand kaartje heb ik geprobeerd een tijdlijn weer te geven van deze haplogroepen, zoals deze mij momenteel het meest waarschijnlijk overkomt. Merk op dat de gestippelde pijlen betekenen dat de precieze route niet geheel bekend is.





Aan de hand van mijn autosomale DNA is mijn ethnische afkomst bepaald. Het is hierbij allereerst de vraag of deze overeenkomt met het mij bekende voorgeslacht. Dit is voor zover bekend ca. 7/8 West-Europees (ca. 75% Nederlands en Belgisch, ca. 8% Duits, ca. 4% Frans/ Engels/Zwitsers), 1/16 Joods (waarvan 3/4 Asjkenazisch en 1/4 Sefardisch), en ca. 1/16 Aziatisch.

Hun “Global” result geeft het volgende weer:

Europe: 93,3%
Asia (East): 4,1%
World (unassigned): 2,5%

Dit bevestigt naar mijn mening dat dit inderdaad mijn resultaten zijn. Hun 4,1% Asia (East) is wat lager dan verwacht, maar wellicht dat een deel van de 2,5% World (unassigned) hier ook nog bij gerekend moet worden. Op globale schaal lijkt het DNA in overeenstemming met mijn voorgeslacht.

Op “Regionale” schaal, zien we het volgende beeld:

Great Britain and Ireland: 68,8%
Europe (North and West): 20,5%
Europe (unassigned): 4%
South China: 2,5%
Southeast Asia: 1,6%
World (unassigned): 2,5%

Als we allereerst naar het Aziatische bloed kijken, zien we dat zij zeker 2,5% aan Zuid-China toewijzen, en 1,6% aan Zuid-Oost-Azië. Dit is interessant. Het kan betekenen dat de “inlandse” voorouders Chinees bloed hebben, iets dat best zou kunnen gezien de hoeveelheid Chinese handelaren die in Indië gezeten hebben. Het zou ook kunnen dat hier wel sprake is van Javaans of Borneoos bloed, en dat Zuid-China genetisch gezien veel overlap vertoont met deze volkeren.

Laten we nu Europa aanschouwen. Zij schatten dat ik 93,3% Europees ben. Hiervan wijzen zij 68,8% aan Groot Brittanië en Ierland toe, 20,5% aan Noord- en West-Europa, en 4% is “Europe (unassigned)". Ik vermoed dat dit nog niet toegewezen DNA mijn Joodse voorouders vertegenwoordigt; aangezien Living DNA geen aparte Joodse clusters heeft, zal het lastig geweest zijn om hen aan een gebied toegewezen te krijgen. Om de overige, op het eerste gezicht merkwaardige percentages te bekijken, zoomen we nog een keer in, naar Europa op “Sub-Regionaal” niveau:

Europe (93,3%):
Southeast England: 25,6%
Lincolnshire: 20,2%
East Anglia: 6,5%
Southwest Scotland and Northern Ireland: 3,2%
Cumbria: 2,1%
Great Britain and Ireland (unassigned): 11,2%
Scandinavia: 19%
Germanic: 1,5%
Europe (unassigned): 4%


De percentages spreken voor zich. Living DNA heeft nauwelijks Nederlandse samples binnen hun bedrijf, waardoor zij Nederlanders toewijst aan de voor hun dichtstbijzijnde andere gebieden. Dit zijn de meest Angelsaksische regio’s van Groot-Brittanië, en tot mijn verrassing Scandinavië i.p.v. het overige West-Germaanse gebied. Duitsland zelf komt er maar bekaaid van af. Momenteel zijn zij Duitse regio’s aan het ontwikkelen, dus ik vermoed dat één en ander nog zal veranderen aan mijn resultaten. Wanneer wij deze toewijzingen interpreteren als zijnde voornamelijk Nederlands, vind ik het eigenlijk best indrukwekkend hoe de resultaten overeenkomen met de papieren stamboom. Helaas ontbreken mijn echte Engelse wortels in Devon, en mijn Franse voorvaderen. Ik denk dat de percentages hiervan wellicht te klein zijn om te worden opgevangen.

update 19 juni 2017

LivingDNA gebruikt drie mode's voor het bepalen van de ethnische afstamming; de "Cautious" mode, die zeer terughoudend de vermoedelijke afstamming weergeeft, de "Standard" mode, die hierboven is behandeld, en tevens de "Complete" mode, die gisteren bruikbaar werd; hierin zijn de voorheen "unassigned" stukjes DNA toegewezen aan hun "waarschijnlijke" gebieden. Binnen Groot-Brittanië en Ierland hebben zij zo 11,2% toegewezen aan verschillende Engelse gebieden; ook hier zal dit weer een bevestiging zijn van Nederlands DNA vanwege de banden met de Angelsaksen, maar zij vermelden Devon nu ook, met 1,2%! Hiernaast geven zij mij 2,5% West-Balkan, 1,5% Iberisch schiereiland, en 2,5% Koerdisch, naar mijn mening bij elkaar representatief voor het Joodse DNA.

Naast de besproken functionaliteiten, bestaat er nog de optie "through history", waarbij als een soort tijdlijn het voorgeslacht uitwaaiert over de wereld, naarmate men verder terug de tijd in gaat. Interessant, maar nog niet optimaal.
Echter, als we bedenken hoe lang het duurde om een menselijk genoom te lezen 15 jaar geleden, dat het nu binnen twee maanden kan, hoe precies zal dit alles zijn over tien jaar? Ik denk dat we nog heel veel zullen zien op het gebied van genetische genealogie. 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen