woensdag 15 juni 2016

Een geografische kwartierstaat

Ik zag op internet plots vele geografische kwartierstaten voorbij komen; dit zijn kwartierstaten waar geen namen, maar slechts plaatsen van herkomst op genoemd worden. Ik heb ook eens een poging gewaagd; hierbij heb ik elke provincie of buitenlands gebied een eigen kleur gegeven. Het enige dat jammer is, is dat de veelvuldige migratie uit de periode 1550-1750 niet te zien is, maar dan zou het wel erg uitgebreid worden:

Mijn geografische kwartierstaat.

donderdag 2 juni 2016

Een verwantschap tussen Zennewijnen en Passewaaij?

Mogelijk ben ik op het spoor gekomen van de herkomst van mijn stamvader Jan van der Heijden. Ik zeg "mogelijk", omdat ik niet met zekerheid heb kunnen vaststellen hoe zijn afkomst precies loopt. De sleutel zit hem in een mogelijke verwantschap tussen mijn familie Van der Heijden uit het dorpje Zennewijnen, en de familie Van der Heijden uit het naastgelegen Passewaaij.
(Zie hier en hier voor deze families).

De familie Van der Heijden uit Passewaaij

Twee mannen afkomstig uit Passewaaij, Gerrit Claassen van der Heijden en Hermen Claassen van der Heijden treden te Wadenoijen in het huwelijk in 1715 en 1720. Zij zullen rond 1680-1695 geboren zijn. In die tijd kan ik slechts één man met de naam Claes vinden uit Passewaaij, namelijk Claes Arijensz, die in 1684 samen met zijn vrouw Geertje Jans een dochter Grietje laat dopen.
Verdere zoektocht in de naastgelegen stad Tiel, laat zien dat daar óók een Claes Arijensz te vinden is, die in 1681, 1682 én 1686 kinderen laat dopen, waaronder weer een Grietje, een Jan, en een Gerrit. Het gat tussen 1682 en 1686 kan opgevuld worden met de doop uit 1684 uit Wadenoijen. Deze Gerrit kan heel goed de Passewaaijse Gerrit Claassen zijn, temeer omdat deze ook zijn dochter Girriken (=Geertje) noemt. Claes Arijensz kan dus goed beschouwd worden als stamvader van de Passewaaijse familie Van der Heijden. Alleen zoon Hermen ontbreekt nog, maar in het doopboek van Wadenoijen zitten naar mijn mening wat hiaten.
Mijn reconstructie is dus als volgt:

I. Claes Arijensz, gehuwd met Geertje Jans, beiden te Passewaaij:
  1. Grietje Claes, gedoopt te Tiel op 19 januari 1681.
  2. Jan Claes, gedoopt te Tiel op 14 februari 1682.
  3. Grietje Claes, gedoopt te Wadenoijen op 21 september 1684.
  4. Gerrit Claes, gedoopt te Tiel op 15 december 1686. Hoogstwaarschijnlijk generatie II-a in de genealogie uit Passewaaij.
  5. wschl. Hermen Claassen van der Heijden, generarie II-b te Passewaaij.
  6. wschl. Heelken van der Heijden, zij is doopgetuige bij een dochter van Gerrit Claes.

Wat ontbreekt in dit rijtje kinderen van Claes Arijensz en Geertje Jans is een zoon Arijen. Hierover zo meer.


De familie Van der Heijden uit Zennewijnen

Nog geen kilometer stroomafwaarts ligt Zennewijnen. Hier wordt tussen ca. 1695 en 1710 de eerste generatie Van der Heijden uit deze familie geboren, bestaande uit Jan, die in 1726 met Maria van der Burgh huwt, en zijn zusters Johanna en Clasijntje. Helaas bestaan van Ophemert, waaronder Zennewijnen viel, géén doopboeken uit die tijd. Het trouwboek is er wel, maar dat geeft geen aanwijzingen voor een mogelijk ouderpaar van deze drie.
De namen van de twaalf kinderen van Jan van de Heijden geven wel wat aanknopingspunten; zes kinderen zijn in ieder geval vernoemd naar haar kant, waarna overblijven: Ariaantje, Teunis, Margriet, Arien, Jan, Johanna, en Hendrick.
Jan zijn zuster Johanna krijgt één dochter, die de naam Margrietje draagt. 
Wanneer zij de vernoemingsregels nauwkeurig toepasten, dat wil zeggen de traditionele Nederlandse regels van vernoeming, waarbij men op moet letten dat overleden broertjes en zusjes vaak eerder vernoemd werden dan de eigen ouders, dan is het vrij waarschijnlijk dat hun ouders de namen Arien of Teunis, en Margriet(je) droegen.


Een vermoedelijke tussenschakel

Ik vond één persoon, die een tussenschakel kan zijn tussen de families uit Passewaaij en Zennewijnen. Iemand die kan functioneren als de ontbrekende Arijen uit het gezin van Claes Arijensz, en iemand die de familie in Zennewijnen kan zijn begonnen. 
Het gaat hier om Arijen Claesz van Uijen, die te Wadenoijen in 1700 als jongeman van Passewaaij in het huwelijk treedt met Margaretha Roshoff, uit Götterswickerhamm bij Wesel. 
Wat tegenspreekt is de achternaam "Van Uijen", dat vermoedelijk "Van Uden" o.i.d. betekent, en overigens niets te maken heeft met de naam "Van Oijen". Echter, in deze tijd stonden voor veel families achternamen niet geheel vast; ik heb vaker gezien, voornamelijk in achternamen met een plaatsnaam, dat deze meerdere malen gewijzigd is (bijvoorbeeld Van Avezaath naar Van Eck; de twee gebroeders Van Tricht en Van Gameren).
Tevens zijn er meerdere families Van der Heijden in de streek waar onze uit voort zou kunnen komen.

Vóór aansluiting met de familie uit Passewaaij spreekt het volgende: hij komt uit Passewaaij, zijn voornaam ontbreekt in het rijtje kinderen van Claes Arijensz, en er is verder geen Claes te vinden in het dorp.
Vóór aansluiting met de familie in Zennewijnen pleiten zijn voornaam en die van zijn vrouw, die dan vernoemd zijn (vooral: we vinden Margarita/Margrietje tweemaal i.p.v. het gangbare "Grietje"); hun huwelijk in 1700, dat chronologisch precies past; zij zijn in Wadenoijen gehuwd, wat verklaart dat in Zennewijnen geen huwelijk te vinden is; in Wadenoijen vind ik geen kinderen van hun, dus zijn zij waarschijnlijk vertrokken, en Zennewijnen lag naast de deur. 
Nemen we Arijen aan als tussenschakel, dan heeft Jan van der Heijden als grootvader Claes Arijensz.
Tegen spreekt de vermelding van Arijen Claesz onder de - verder in de streek nauwelijks bekende - achternaam Van Uijen. 
Jan van der Heijden kan vernoemd zijn naar zijn vermoedelijke oom Jan, die vroeg overleden kan zijn, en zijn zuster Clasijntje naar haar vermoedelijke grootvader Claes Arijensz.


Het vermoeden:

Zonder bewijs, maar met best wel wat vermoedens, volgt hier een reconstructie van de oorsprong der familie Van der Heijden, uit Passewaaij/Zennewijnen:

I. Claes Arijensz, gehuwd met Geertje Jans, beiden te Passewaaij:
  1. wschl. Arijen Claesz "van Uijen", geboren te Passewaaij ca. 1675-80. Hij is gehuwd te Wadenoijen op 28 april 1700 met Margaretha Roshoff, uit Götterswickerhamm, bij Wesel. Zij zijn vermoedelijk vertrokken naar Zennewijnen, en de ouders van Jan, Johanna en Clasijntje van der Heijden.
  2. Grietje Claes, gedoopt te Tiel op 19 januari 1681.
  3. Jan Claes, gedoopt te Tiel op 14 februari 1682.
  4. Grietje Claes, gedoopt te Wadenoijen op 21 september 1684.
  5. wschl. Gerrit Claassen van der Heijden, gedoopt te Tiel op 15 december 1686. Zie Passewaaij, II-a
  6. wschl. Hermen Claassen van der Heijden, zie Passewaaij, II-b
  7. wschl. Heelken van der Heijden, zij is doopgetuige bij een dochter van Gerrit Claes.

Genealogie: Van der Heijden uit Passewaaij

Passewaaij is een buurtschap, tegenwoordig onder Tiel, maar vroeger maakte het evenals het naburige Drumpt onderdeel uit van Wadenoijen. In Passewaaij vinden we een kleine familie Van der Heijden. Verwantschap met de familie Van der Heijden uit Zennewijnen, dat op nog geen kilometer afstand ligt, is niet aangetoond, maar naar mijn mening wel waarschijnlijk.

I-Claas Arijensz (van der Heijden), te Passewaaij, gehuwd met Geertje Jans. Hieruit:
  1. misschien Arijen Claesz van Uijen, geboren te Passewaaij ca. 1675/80. Hij is gehuwd te Wadenoijen op 28 april 1700 met Margaretha Roshoff, uit Götterswickerhamm. Zij kunnen de ouders zijn van Jan van der Heijden te Zennewijnen (x Maria vd Burgh).
  2. Grietje Claasdr., gedoopt te Tiel op 19 januari 1681.
  3. Jan Claasz, gedoopt te Tiel op 14 februari 1682.
  4. Grietje Claasdr., gedoopt te Wadenoijen op 21 september 1684.
  5. Gerrit Claassen van der Heijden, zie II-a
  6. wschl. Hermen Claassen van der Heijden, zie II-b
  7. wschl. Heelken van der Heijden, getuige 1716.
II-a Gerrit Claassen van der Heijden, geboren te Passewaaij, gedoopt te Tiel op 15 december 1686. Hij is gehuwd te Wadenoijen op 28 april 1715 met Jeexken Ariens, van Wadenoijen, dochter van Arien Aertsen en van Lijsbeth Claessen. Hieruit:
  1. Girreken van der Heijden, gedoopt te Avezaath op 15 januari 1716 (get. Heelken van der Heijden).
  2. Claas van der Heijden, gedoopt te Avezaath op 11 december 1716.
  3. Lijsbeth van der Heijden, gedoopt te Avezaath op 2 april 1719.
  4. Gerritken van der Heijden, gedoopt te Avezaath op 16 november 1721.
II-b Hermen Claassen van der Heijden, geboren te Passewaaij ca. 1690. Hij is gehuwd (1) te Wadenoijen op 17 november 1720 met Maria Janse Spaan, gedoopt te Wadenoijen op 17 november 1695, dochter van Johan Aartsen Spaan en van Geertruijd van Hattem. Ze vertrekken naar Zaltbommel. Hij is gehuwd (2) te Wadenoijen op 1 juli 1736 Anna Maria Paal, gedoopt te Wadenoijen op 5 maart 1702, dochter van Matthijs Jansen Paal en van Adriana Jelisz.
Uit het eerste huwelijk:
  1. Claes van der Heijden, gedoopt te Wadenoijen op 9 februari 1721.
  2. Gerrit van der Heijden, gedoopt te Zaltbommel op 18 april 1726.
  3. Peter van der Heijden, gedoopt te Zaltbommel op 26 april 1728.
  4. Geertruy van der Heijden, gedoopt te Zaltbommel op 12 februari 1730.
  5. Aaltje van der Heijden, gedoopt te Zaltbommel op 9 september 1731. Zij is gehuwd te Wamel (ondertrouw Wadenoijen) op 10 mei 1753 met Willem Baar, afkomstig uit Nijmegen, schoolmeester te Dreumel.
  6. Jan van der Heijden, gedoopt te Zaltbommel op 29 mei 1735.
Uit het tweede huwelijk:
  1. Matthias van der Heijden, gedoopt te Zaltbommel op 10 oktober 1737.
  2. Adrianus Albertus van der Heijden, gedoopt te Zaltbommel op 21 oktober 1738.
  3. Willem van der Heijden, gedoopt te Zaltbommel op 12 april 1740.
  4. Gerrit van der Heijden, gedoopt te Zaltbommel op 20 januari 1743.
  5. Hermanus van der Heijden, zie III
III Hermanus van der Heijden, gedoopt te Zaltbommel op 12 januari 1744, misschien begraven te Zaltbommel op 19 maart 1792. Hij is gehuwd te Zaltbommel op 26 augustus 1771 met Johanna van Rossem. Zij is gehuwd (1) te Zaltbommel op 14 mei 1757 met Jan Hendrik Schaaij, weduwnaar van Agnita van Esveld. Hieruit:
  1. Anna Maria van der Heijden, gedoopt te Zaltbommel op 11 juni 1772.
  2. Jacobus van der Heijden, zie IV
  3. Aaltje van der Heijden, gedoopt te Zaltbommel op 12 december 1776.
IV Jacobus van der Heijden, gedoopt te Zaltbommel op 17 maart 1774, overleden te Rotterdam op 12 maart 1822. Hij is gehuwd te Rotterdam op 31 maart 1811 met Christina van Rijswijk, geboren te Veen, overleden te Rotterdam op 11 april 1847. Hieruit:
  1. Hermanus van der Heijden, geboren te Rotterdam op 17 juli 1811, overleden aldaar op 27 december 1831.
  2. Otto van der Heijden, geboren te Rotterdam op 10 juli 1812, overleden aldaar op 20 maart 1834.
  3. Jacobus van der Heijden, geboren te Rotterdam op 15 april 1815, overleden aldaar op 8 mei 1817.
  4. Johanna Jacoba van der Heijden, geboren te Rotterdam in 1816, overleden aldaar op 17 juni 1868.
  5. Nicolaas van der Heijden, geboren te Rotterdam op 13 oktober 1818, overleden aldaar op 4 mei 1844.